KHOA TOÁN - CƠ - TIN HỌC - NGÔI NHÀ THỨ HAI TRONG HÀNH TRÌNH CUỘC ĐỜI

Năm 2026, Khoa Toán - Cơ - Tin học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội tròn 70 năm tuổi. Bảy mươi năm đối với một đời người là cả một hành trình dài, còn đối với một đơn vị đào tạo là sự kết tinh của biết bao tâm huyết, trí tuệ và cống hiến của nhiều thế hệ thầy cô, cán bộ, sinh viên, học viên và nghiên cứu sinh. Với riêng tôi, đây không chỉ là dịp để nhìn lại lịch sử của Khoa mà còn là cơ hội để nhìn lại chính hành trình trưởng thành của bản thân mình. Bởi trong suốt cuộc đời, có lẽ rất ít nơi để lại dấu ấn sâu đậm như Khoa Toán - Cơ - Tin học — nơi tôi luôn coi là ngôi nhà thứ hai của mình.

Tôi bước chân vào Khoa năm 1996 với tư cách là một sinh viên ngành Toán Tin ứng dụng K41. Khi ấy, tôi là một chàng trai đến từ một vùng quê thuần nông phía Bắc Hà Nội, mang theo hành trang là những ước mơ lớn và điều kiện vật chất còn nhiều thiếu thốn. Những năm tháng sinh viên không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Đó là những ngày vừa học tập, vừa tham gia công tác Đoàn, những lúc phải đối mặt với những khó khăn của cuộc sống và cả những biến cố của gia đình. Nhưng cũng chính trong những năm tháng ấy, tôi đã nhận được sự động viên, dìu dắt và yêu thương của các thầy cô, bạn bè và tập thể Khoa.

Tôi vẫn luôn biết ơn những người thầy đã ảnh hưởng sâu sắc đến cách nghĩ, cách sống và cách làm việc của mình. Các thầy cô không chỉ truyền đạt kiến thức chuyên môn mà còn dạy chúng tôi cách tư duy, cách đối diện với khó khăn, cách sống tử tế và trách nhiệm với cộng đồng.

Có những bài học theo tôi đến tận hôm nay:

Phải biết tìm bản chất của vấn đề thay vì chỉ nhìn hiện tượng.

Phải giữ sự trung thực trong học tập và công việc.

Phải làm mọi việc bằng cái tâm và tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Và quan trọng hơn cả, tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được sử dụng để tạo ra giá trị cho con người và xã hội.

Có lẽ chính những giá trị ấy đã trở thành hành trang quý giá nhất mà Khoa trao cho chúng tôi.

Sau khi tốt nghiệp, tôi có cơ duyên được tiếp tục gắn bó với Khoa trong vai trò trợ lý Ban Chủ nhiệm Khoa phụ trách công tác sinh viên trong giai đoạn 2000–2004. Đó là khoảng thời gian đặc biệt và có ý nghĩa bước ngoặt đối với cuộc đời tôi.

Nếu quãng thời gian sinh viên giúp tôi hiểu Khoa từ góc nhìn của người học thì những năm tháng công tác tại Khoa giúp tôi hiểu hơn những nỗ lực thầm lặng của các thầy cô và những người làm công tác giáo dục. Tôi được chứng kiến sự tận tụy của các thầy cô đối với sinh viên. Được học hỏi cách quản lý, cách lãnh đạo, cách giải quyết vấn đề và trên hết là tinh thần trách nhiệm đối với tập thể và thế hệ trẻ. Những bài học ấy đã trở thành nền tảng cho công việc và cuộc sống của tôi sau này.

Rời Khoa để nhận những nhiệm vụ mới, tôi lần lượt có cơ hội công tác trong nhiều môi trường khác nhau: tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Thành đoàn Hà Nội, các doanh nghiệp công nghệ, các tổ chức giáo dục và cộng đồng doanh nghiệp. Tôi cũng có cơ hội được đi đến nhiều quốc gia trên thế giới qua 4 châu lục, tiếp cận với nhiều nền văn hóa, nhiều mô hình giáo dục và nhiều cách thức quản trị khác nhau. Mỗi chặng đường đều mang lại những trải nghiệm quý giá. Nhưng cũng chính những trải nghiệm ấy khiến tôi càng hiểu rõ hơn giá trị của nền tảng mà Khoa Toán - Cơ - Tin học đã trao cho mình.

Điều quý giá nhất mà Khoa mang lại cho chúng tôi không chỉ là kiến thức chuyên môn.

Đó là khả năng tư duy logic và độc lập.

Là tinh thần tự học và học tập suốt đời.

Là bản lĩnh đối diện với những bài toán khó của cuộc sống.

Là ý thức trách nhiệm với cộng đồng và xã hội.

Có lẽ chính vì vậy mà các thế hệ sinh viên của Khoa hôm nay đang hiện diện ở rất nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống: giáo dục, nghiên cứu khoa học, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tài chính, khởi nghiệp và phát triển cộng đồng. 

Chúng tôi có thể đi trên những con đường khác nhau, nhưng đều mang theo trong mình một phần bản sắc của Khoa. Đối với riêng tôi, dù đi đến đâu, làm công việc gì hay trải qua những thăng trầm nào của cuộc sống, tôi vẫn luôn hướng về Khoa với tình cảm của một người con dành cho mái nhà của mình.

Tôi vẫn trở về thăm các thầy cô mỗi khi có dịp.

Vẫn theo dõi những bước phát triển của Khoa.

Vẫn vui khi thấy các thế hệ sinh viên mới trưởng thành và thành công.

Và vẫn luôn mong muốn được đóng góp một phần nhỏ bé của mình cho sự phát triển chung của Khoa trong hiện tại và tương lai.

Trong trái tim tôi, nhiều thầy cô của Khoa không chỉ là những người thầy mà còn giống như những người cha, người mẹ thứ hai của cuộc đời mình. Còn Khoa Toán - Cơ - Tin học không chỉ là nơi đã cho tôi tri thức và nghề nghiệp, mà còn là nơi đã góp phần hình thành nên con người tôi của ngày hôm nay. Trong rất nhiều thầy cô ấy phải kể đến là các thầy Lê Đình Định, cô Nguyễn Viết Triều Tiên, thầy Đặng Huy Ruận, thầy Phạm Kỳ Anh, thầy Nguyễn Duy Tiến, thầy Hoàng Quốc Toàn, thầy Nguyễn Đức Đạt, thầy Nguyễn Hữu Dư, cô Lê Thị Lan, cô Lâm Mai Phương, cô Nguyễn Thị Thái Liên, ... và nhiều thầy cô khác.

Kỷ niệm 70 năm thành lập Khoa là dịp để tri ân quá khứ, tôn vinh hiện tại và hướng tới tương lai.

Tôi tin rằng với truyền thống vẻ vang được xây dựng bởi nhiều thế hệ đi trước, cùng trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng của các thế hệ hôm nay, Khoa Toán - Cơ - Tin học sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu của đất nước, đóng góp ngày càng lớn hơn cho khoa học, giáo dục và sự phát triển của Việt Nam trong thời đại mới.

Và tôi cũng tin rằng, dù ở bất cứ nơi đâu trên thế giới, những người từng học tập và trưởng thành từ Khoa vẫn luôn có chung một nơi để nhớ, để tự hào và để trở về. Với tôi, nơi ấy mãi mãi là Khoa Toán - Cơ - Tin học. Mãi mãi là ngôi nhà thứ hai trong hành trình cuộc đời mình.

Hà Nội, tháng 7 năm 2026

Trần Văn Dũng, K41 Toán Tin, Nguyên Trợ lý khoa phụ trách Công tác Sinh viên.

KINH DOANH LÀ GÌ

 Hai từ "Kinh doanh" nếu tách riêng sẽ mang ý nghĩa rất sâu sắc, cả theo góc nhìn Hán–Việt lẫn trong thực tiễn.

1. "Kinh" (經)

Chữ Kinh (經) có nhiều nghĩa:

• Đi qua, trải qua: Kinh qua một hành trình, một quá trình.
• Quản lý, điều hành: Ví dụ như "kinh bang tế thế" (quản trị đất nước, giúp đời).
• Đường lối, nguyên tắc: Như kinh tuyến, kinh điển, kinh sách – những điều làm chuẩn mực.
• Dệt sợi dọc: Trong nghề dệt, "kinh" là sợi dọc, tạo nên khung vải, tượng trưng cho nền tảng.

Tóm lại:

Kinh là quản trị, tổ chức, xây dựng nền tảng và vận hành theo nguyên tắc.

---

2. "Doanh" (營)

Chữ Doanh (營) cũng có nhiều nghĩa:

• Xây dựng, gây dựng.
• Mưu cầu, tạo lập.
• Buôn bán, mưu sinh.
• Doanh trại: Nơi tổ chức lực lượng để thực hiện mục tiêu.
• Vận động nguồn lực để tạo ra kết quả.

Tóm lại:

Doanh là tạo ra giá trị, gây dựng, phát triển và tạo thành quả.

---

Ghép lại thành "Kinh doanh" (經營)

Trong Hán–Việt, Kinh doanh không đơn thuần là mua bán.

Nó mang nghĩa:

Tổ chức – quản lý – gây dựng – vận hành nguồn lực để tạo ra giá trị bền vững.

Điều này bao gồm:

• Quản trị con người.
• Quản trị tài chính.
• Quản trị sản phẩm.
• Quản trị hệ thống.
• Phục vụ khách hàng.
• Tạo lợi nhuận để doanh nghiệp tồn tại và phát triển.

Lợi nhuận là kết quả của việc tạo ra giá trị, không phải mục tiêu duy nhất.

---

Hiểu theo góc nhìn hiện đại

Có thể diễn giải:

• Kinh = Quản trị đúng.
• Doanh = Tạo giá trị.

=> Kinh doanh = Quản trị tốt để tạo ra giá trị cho xã hội và nhận lại lợi nhuận xứng đáng.

---

Một cách diễn giải truyền cảm hứng

Nếu dùng trong đào tạo, bạn có thể nói:

"Kinh là quản mình, quản người, quản hệ thống.
Doanh là tạo giá trị cho người khác.
Vì vậy, kinh doanh không phải là đi bán hàng.
Kinh doanh là nghệ thuật quản trị để tạo ra giá trị, và lợi nhuận chỉ là phần thưởng của giá trị ấy."

Hoặc ngắn gọn hơn:

"Kinh là gieo nền tảng.
Doanh là gặt thành quả.
Người giỏi kinh doanh là người biết xây nền vững, tạo giá trị lớn và giúp nhiều người cùng thành công."

Đây cũng là một cách hiểu rất phù hợp với các mô hình kinh doanh dựa trên xây dựng hệ thống, nơi trọng tâm không chỉ là giao dịch mà còn là phát triển con người, quy trình và giá trị lâu dài.

Doanh nghiệp tỉnh thức (Conscious Business) là mô hình doanh nghiệp không chỉ theo đuổi lợi nhuận mà còn hoạt động với mục đích cao đẹp, ý thức về tác động của mình đến con người, xã hội và môi trường. Doanh nghiệp vẫn phải tạo ra lợi nhuận, nhưng lợi nhuận được xem là kết quả của việc tạo ra giá trị bền vững, chứ không phải mục đích duy nhất.

Bốn trụ cột của doanh nghiệp tỉnh thức

Khái niệm này được phổ biến bởi John Mackey và Raj Sisodia trong cuốn Conscious Capitalism.

1. Mục đích cao hơn (Higher Purpose)

Doanh nghiệp tồn tại để giải quyết một vấn đề hoặc tạo ra một giá trị lớn hơn lợi nhuận.

Ví dụ:

• Giúp mọi người khỏe mạnh hơn.
• Giúp gia đình có cuộc sống tốt đẹp hơn.
• Bảo vệ môi trường.
• Nâng cao chất lượng cuộc sống.

Lợi nhuận giống như oxy đối với cơ thể: rất cần để tồn tại, nhưng không phải lý do để sống.

---

2. Quan tâm đến tất cả các bên liên quan (Stakeholder Orientation)

Một doanh nghiệp tỉnh thức không chỉ phục vụ cổ đông mà còn cân bằng lợi ích của:

• Khách hàng
• Nhân viên
• Đối tác
• Nhà cung cấp
• Cộng đồng
• Môi trường
• Cổ đông

Khi tất cả cùng phát triển, doanh nghiệp sẽ phát triển bền vững hơn.

---

3. Lãnh đạo tỉnh thức (Conscious Leadership)

Người lãnh đạo:

• Phục vụ trước khi đòi hỏi.
• Có đạo đức.
• Biết lắng nghe.
• Truyền cảm hứng.
• Phát triển con người.
• Dẫn dắt bằng giá trị thay vì quyền lực.

Họ đặt câu hỏi:

"Quyết định này có tốt cho tất cả mọi người không?"

---

4. Văn hóa tỉnh thức (Conscious Culture)

Doanh nghiệp xây dựng văn hóa dựa trên:

• Tin tưởng.
• Minh bạch.
• Chính trực.
• Tôn trọng.
• Học hỏi.
• Hợp tác.
• Phục vụ.

Nhân viên không chỉ làm việc vì lương mà còn cảm thấy công việc của mình có ý nghĩa.

---

Đặc điểm của doanh nghiệp tỉnh thức

Doanh nghiệp truyền thống	Doanh nghiệp tỉnh thức
Tối đa hóa lợi nhuận	Tối đa hóa giá trị
Cạnh tranh bằng mọi giá	Cạnh tranh bằng sự khác biệt và sáng tạo
Con người là chi phí	Con người là tài sản
Bán sản phẩm	Giải quyết vấn đề cho khách hàng
Quan hệ ngắn hạn	Xây dựng niềm tin dài hạn
Thành công của doanh nghiệp	Thành công của toàn hệ sinh thái

---

Ví dụ

Một số doanh nghiệp thường được nhắc đến trong các tài liệu về kinh doanh tỉnh thức gồm:

• Whole Foods Market
• Patagonia
• Costco

Những doanh nghiệp này được đánh giá cao vì chú trọng văn hóa, người lao động, khách hàng và trách nhiệm xã hội bên cạnh hiệu quả kinh doanh.

---

Tuy nhiên, việc một doanh nghiệp có được xem là "doanh nghiệp tỉnh thức" hay không còn phụ thuộc vào cách đánh giá toàn diện về hoạt động thực tế, tác động xã hội và quản trị của doanh nghiệp đó.

Một định nghĩa ngắn gọn

"Doanh nghiệp tỉnh thức là doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận bằng cách tạo ra giá trị cho con người và xã hội; phát triển bền vững bằng sự chính trực, lòng nhân ái và trách nhiệm."

Hay cô đọng hơn:

"Doanh nghiệp tỉnh thức không chỉ hỏi: 'Chúng ta kiếm được bao nhiêu?', mà còn hỏi: 'Chúng ta đã giúp được bao nhiêu người sống tốt đẹp hơn?'"

Đó là sự chuyển dịch từ tư duy "kinh doanh để kiếm tiền" sang "kinh doanh để tạo giá trị, và nhờ tạo giá trị mà có lợi nhuận bền vững."

Thực hành chánh niệm trong kinh doanh không có nghĩa là làm việc chậm hơn hay đưa yếu tố tôn giáo vào doanh nghiệp. Chánh niệm là khả năng nhận biết rõ điều gì đang diễn ra trong hiện tại, để đưa ra quyết định sáng suốt, có đạo đức và hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh kinh doanh, chánh niệm giúp giảm phản ứng bốc đồng, tăng khả năng lắng nghe, xây dựng niềm tin và tạo ra giá trị bền vững.

1. Bắt đầu từ chính mình

Người lãnh đạo là "tấm gương" của tổ chức.

Mỗi ngày dành 5–10 phút:

• Thiền hoặc ngồi yên theo dõi hơi thở.
• Quan sát cảm xúc trước khi bắt đầu làm việc.
• Đặt câu hỏi:
  • Hôm nay tôi muốn mang lại giá trị gì?
  • Tôi sẽ giúp được ai?
  • Quyết định nào hôm nay cần sự sáng suốt nhất?

Khi tâm bình an, quyết định thường rõ ràng hơn.

---

2. Thực hành chánh niệm khi giao tiếp

Khi gặp khách hàng hoặc đối tác:

• Lắng nghe để hiểu, không chỉ để trả lời.
• Không ngắt lời.
• Quan sát ngôn ngữ cơ thể và cảm xúc.
• Hỏi nhiều hơn nói.
• Trước khi phản hồi, dừng 2–3 giây.

Người được lắng nghe chân thành thường cảm thấy được tôn trọng và dễ hợp tác hơn.

---

3. Chánh niệm khi ra quyết định

Trước mỗi quyết định quan trọng, hãy tự hỏi:

• Điều này có đúng với giá trị cốt lõi của doanh nghiệp không?
• Có mang lại lợi ích lâu dài cho khách hàng không?
• Có gây tổn hại cho ai không?
• Nếu quyết định này được công khai, tôi có sẵn sàng chịu trách nhiệm không?

Những câu hỏi này giúp cân bằng giữa hiệu quả ngắn hạn và lợi ích lâu dài.

---

4. Chánh niệm trong bán hàng

Thay vì nghĩ:

"Làm sao để bán được?"

Hãy chuyển thành:

"Làm sao để khách hàng thật sự được lợi?"

Điều này dẫn đến:

• Tư vấn đúng nhu cầu.
• Không hứa hẹn quá mức.
• Minh bạch về lợi ích và giới hạn của sản phẩm.
• Đồng hành sau bán hàng.

Niềm tin tích lũy theo thời gian thường mang lại giá trị lâu dài hơn một giao dịch đơn lẻ.

---

5. Chánh niệm với đội nhóm

Người lãnh đạo có thể:

• Ghi nhận nỗ lực trước khi góp ý.
• Phê bình hành vi thay vì phán xét con người.
• Khuyến khích học hỏi từ sai sót.
• Tạo môi trường an toàn để mọi người chia sẻ ý kiến.

Một đội ngũ cảm thấy được tôn trọng thường có động lực và khả năng hợp tác tốt hơn.

---

6. Chánh niệm với tiền bạc

Tiền là nguồn lực để doanh nghiệp phát triển, nhưng không nên là tiêu chí duy nhất.

Có thể tự hỏi:

• Khoản đầu tư này tạo ra giá trị gì?
• Lợi nhuận đến từ việc giải quyết vấn đề hay chỉ khai thác nhu cầu ngắn hạn?
• Mô hình này có bền vững sau 5–10 năm không?

---

7. Chánh niệm trong quản trị thời gian

Thay vì làm nhiều việc cùng lúc:

• Xác định 3 việc quan trọng nhất trong ngày.
• Làm từng việc với sự tập trung.
• Dành thời gian nghỉ ngắn để tái tạo năng lượng.
• Kết thúc ngày bằng việc nhìn lại: điều gì đã làm tốt, điều gì cần cải thiện.

---

Một mô hình đơn giản: DỪNG

Bạn có thể áp dụng bất cứ lúc nào:

• D – Dừng lại vài giây.
• Ừ – Ý thức về hơi thở và cảm xúc hiện tại.
• N – Nhìn rõ sự việc và các lựa chọn.
• G – Giải quyết bằng hành động phù hợp với giá trị cốt lõi.

Chỉ vài giây dừng lại cũng có thể giúp tránh những quyết định vội vàng.

Hoặc có thể đúc kết thành 5 chữ T:

1. Tĩnh – Giữ tâm bình an trước áp lực.
2. Thấy – Nhìn rõ nhu cầu và thực tế.
3. Thấu – Thấu hiểu khách hàng và cộng sự.
4. Thật – Trung thực trong lời nói và hành động.
5. Trao – Tạo giá trị trước khi mong nhận lại.

Những nguyên tắc này vừa phù hợp với tinh thần chánh niệm, vừa là nền tảng của một mô hình kinh doanh hướng tới sự phát triển bền vững và xây dựng niềm tin lâu dài.

3 KHÁI NIỆM CƠ BẢN DỄ NHẦM LẪN

3 KHÁI NIỆM CƠ BẢN DỄ NHẦM LẪN (THAM KHẢO CHO AI CẦN

Phát minh (Discovery), Sáng chế (Invention), Đổi mới sáng tạo (Innovation)
Ba khái niệm phát minh, sáng chế và đổi mới sáng tạo thường bị dùng lẫn với nhau, nhưng thực chất chúng khác nhau về bản chất, mục đích và giá trị tạo ra.
1. Phát minh là gì (Discovery)?
Phát minh là việc khám phá hoặc tìm ra một quy luật, hiện tượng, nguyên lý vốn đã tồn tại trong tự nhiên nhưng trước đó con người chưa biết.
Đặc điểm:
- Tìm ra cái đã tồn tại sẵn.
- Mang tính khám phá khoa học.
- Không trực tiếp tạo ra sản phẩm thương mại.
- Không thể sở hữu độc quyền đối với quy luật tự nhiên.
Ví dụ:
- Isaac Newton phát hiện ra định luật vạn vật hấp dẫn.
- Alexander Fleming phát hiện ra penicillin.
- Khám phá ADN có cấu trúc xoắn kép.
Từ khóa: Khám phá cái đã có.

2. Sáng chế là gì (Invention)?
Sáng chế là việc tạo ra một giải pháp kỹ thuật mới để giải quyết một vấn đề cụ thể.
Đặc điểm:
- Tạo ra cái chưa từng có.
- Có tính ứng dụng kỹ thuật.
- Có thể đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (bằng sáng chế).
- Thường là kết quả của nghiên cứu và phát triển (R&D).

Ví dụ:
- Thomas Edison với bóng đèn điện thương mại.
- Máy bay của Wright brothers.
- Công nghệ pin lithium-ion hiện đại.

Từ khóa: Tạo ra cái mới.

3. Đổi mới sáng tạo (Innovation) là gì?
Đổi mới sáng tạo là việc áp dụng ý tưởng, công nghệ hoặc phương pháp mới để tạo ra giá trị thực tế cho xã hội, khách hàng hoặc tổ chức.

Đặc điểm:
- Không nhất thiết phải là phát minh hay sáng chế mới.
- Trọng tâm là tạo ra giá trị và hiệu quả.
- Có thể là đổi mới sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh hoặc quy trình.
- Gắn liền với thương mại hóa và ứng dụng thực tế.

Ví dụ:
- Steve Jobs không phát minh ra điện thoại di động, nhưng đã đổi mới cách con người sử dụng điện thoại với iPhone.
- Mô hình gọi xe của Uber.
- Hệ thống kinh doanh trực tuyến trong bán hàng trực tiếp.

Từ khóa: Biến ý tưởng thành giá trị.

Mối quan hệ giữa ba khái niệm:
Có thể hình dung như một chuỗi phát triển:
Phát minh → Sáng chế → Đổi mới sáng tạo

Ví dụ:
- Phát minh: Con người khám phá ra điện.
- Sáng chế: Tạo ra bóng đèn, động cơ điện, máy phát điện.
- Đổi mới sáng tạo: Xây dựng hệ thống điện quốc gia, nhà máy thông minh, xe điện, thành phố thông minh.

Trong kinh doanh:
Nhiều người nghĩ phải có phát minh hoặc sáng chế mới thành công. Thực tế:
- Rất ít doanh nhân là nhà phát minh.
- Ít hơn nữa là chủ sở hữu sáng chế.
- Nhưng hầu hết doanh nghiệp thành công đều giỏi đổi mới sáng tạo.

Ví dụ:
- Không phát minh ra cà phê nhưng tạo ra mô hình quán cà phê mới.
- Không phát minh ra vitamin nhưng xây dựng hệ thống phân phối và giáo dục sức khỏe hiệu quả.
- Không phát minh ra Internet nhưng tạo ra nền tảng kinh doanh mới trên Internet.

Vì vậy, trong khởi nghiệp và kinh doanh, đổi mới sáng tạo thường quan trọng hơn phát minh và sáng chế, vì giá trị chỉ được tạo ra khi một ý tưởng được ứng dụng thành công vào thực tế.