GAP là viết tắt của Good Agricultural Practices (Thực hành Nông nghiệp Tốt). Đây là tập hợp các tiêu chuẩn và quy trình nhằm đảm bảo việc sản xuất nông nghiệp diễn ra an toàn, bền vững, có thể truy xuất nguồn gốc và bảo vệ sức khỏe con người cũng như môi trường.
Mục tiêu của tiêu chuẩn GAP
Tiêu chuẩn GAP hướng đến 5 mục tiêu chính:
Đảm bảo an toàn thực phẩm
Hạn chế dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, vi sinh vật gây bệnh.
Sản phẩm đáp ứng các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Bảo vệ môi trường
Sử dụng hợp lý đất, nước và các nguồn tài nguyên.
Giảm ô nhiễm từ hóa chất nông nghiệp.
Bảo tồn đa dạng sinh học.
Đảm bảo sức khỏe và an toàn cho người lao động
Trang bị bảo hộ lao động.
Đào tạo sử dụng hóa chất đúng cách.
Giảm nguy cơ tai nạn lao động.
Phúc lợi xã hội
Không sử dụng lao động trẻ em.
Tuân thủ các quy định về lao động.
Đảm bảo điều kiện làm việc phù hợp.
Truy xuất nguồn gốc
Ghi chép đầy đủ toàn bộ quá trình sản xuất.
Có thể xác định nguồn gốc khi xảy ra sự cố về chất lượng.
Các tiêu chuẩn GAP phổ biến
| Tiêu chuẩn | Phạm vi áp dụng | Đặc điểm |
|---|---|---|
| VietGAP | Việt Nam | Tiêu chuẩn quốc gia áp dụng cho trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản. |
| GlobalG.A.P. | Quốc tế | Tiêu chuẩn được nhiều thị trường như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ chấp nhận. |
| ASEAN GAP | Đông Nam Á | Hài hòa các tiêu chuẩn GAP trong khu vực ASEAN. |
| JGAP | Nhật Bản | Phổ biến tại thị trường Nhật Bản. |
| China GAP | Trung Quốc | Tiêu chuẩn quốc gia của Trung Quốc. |
GAP yêu cầu những gì?
Một trang trại đạt chuẩn GAP thường phải đáp ứng các yêu cầu như:
Lựa chọn khu vực sản xuất phù hợp.
Kiểm soát chất lượng đất và nguồn nước.
Sử dụng giống có nguồn gốc rõ ràng.
Bón phân đúng quy trình.
Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc "4 đúng".
Thu hoạch và bảo quản đúng kỹ thuật.
Ghi chép nhật ký sản xuất đầy đủ.
Có hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Được đánh giá và kiểm tra định kỳ.
Ví dụ
Một trang trại trồng cà chua theo GlobalG.A.P. sẽ phải:
Kiểm tra chất lượng nguồn nước tưới.
Ghi chép ngày gieo trồng, bón phân, phun thuốc.
Tuân thủ thời gian cách ly thuốc bảo vệ thực vật trước thu hoạch.
Thu hoạch bằng dụng cụ sạch.
Đóng gói trong khu vực đảm bảo vệ sinh.
Mỗi lô hàng đều có mã truy xuất nguồn gốc.
GAP có phải là nông nghiệp hữu cơ?
Không. Hai khái niệm này khác nhau:
| GAP | Nông nghiệp hữu cơ (Organic) |
|---|---|
| Cho phép sử dụng một số phân bón và thuốc bảo vệ thực vật được phép, đúng quy định | Hạn chế hoặc cấm phần lớn hóa chất tổng hợp |
| Tập trung vào an toàn thực phẩm và quản lý quy trình | Tập trung vào hệ sinh thái tự nhiên và canh tác không dùng hóa chất tổng hợp |
| Có thể đạt năng suất cao | Năng suất có thể thấp hơn nhưng hướng tới tính bền vững sinh thái |
Một sản phẩm đạt GAP không đồng nghĩa với sản phẩm hữu cơ.
Ý nghĩa đối với người tiêu dùng
Khi mua sản phẩm đạt GAP, người tiêu dùng có thể kỳ vọng rằng:
Nguồn gốc sản phẩm rõ ràng.
Quy trình sản xuất được kiểm soát.
Nguy cơ tồn dư hóa chất và nhiễm vi sinh được giảm thiểu.
Sản phẩm được sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn và bền vững.
Đối với các doanh nghiệp nông nghiệp lớn, nhiều vùng nguyên liệu áp dụng GlobalG.A.P. kết hợp với các hệ thống quản lý chất lượng như HACCP, ISO 22000 hoặc FSSC 22000 để kiểm soát toàn bộ chuỗi từ trang trại đến thành phẩm. Đây cũng là hướng tiếp cận của nhiều thương hiệu thực phẩm và thực phẩm bổ sung khi xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng cao.